ISO 19011:2026 Revizyonu Yayınlandı

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO), tüm yönetim sistemlerinin ortak noktası olan denetim kılavuzu ISO 19011 standardını 2026 yılı itibarıyla resmen güncelledi.

ISO 19011:2026 versiyonu, sekiz yıl aradan sonra eski ISO 19011:2018 standardının yerini alarak yürürlüğe girdi.

ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001 veya ISO 27001 gibi sistemleri bünyesinde barındıran tüm kuruluşların iç tetkik (iç denetim) proseslerini bu yeni versiyona göre uyarlaması gerekmektedir.

Peki, ISO 19011:2026 ile denetim dünyasında neler değişti? İç denetçilerin kazanması gereken yeni yetkinlikler nelerdir?

ISO 19011:2026 Nedir? Neden Güncellendi?

ISO 19011, tek başına belgelendirmesi yapılan bir standart değildir; ISO yönetim sistemlerini denetleyen kişilere ve denetim programı yöneten kurumlara yön gösteren uluslararası bir kılavuzdur.

Dünyanın hızla dijitalleşmesi, uzaktan/hibrit çalışma modellerinin kalıcı hale gelmesi ve yapay zekanın (AI) iş süreçlerine entegre olması nedeniyle 2018 versiyonu günümüz ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalmaya başlamıştı. ISO 19011:2026, dijital denetim tekniklerini, veri güvenliğini ve yeni nesil risk yönetimini denetim süreçlerinin standart bir parçası haline getirmek için revize edildi.

ISO 19011:2026 ile Gelen Temel Değişiklikler

Yeni versiyon, denetimin planlanmasından raporlanmasına kadar olan süreçte ezberleri bozacak bazı kritik yenilikler getiriyor:

• 1. Hibrit ve Uzaktan Denetimlerin Standardizasyonu: Pandemiyle hayatımıza giren uzaktan denetimler artık geçici bir çözüm değil, resmi bir metodoloji olarak standarda girdi. Uydu görüntüleri, drone kullanımı, akıllı gözlükler ve canlı video akışları gibi teknolojilerin denetimde nasıl kullanılacağı net kurallara bağlandı.

• 2. Yapay Zeka (AI) ve Veri Analitiği Destekli Denetim: Denetçilerin sadece örnekleme yöntemiyle değil, firmanın büyük verisini (Big Data) ve yapay zeka araçlarını kullanarak daha derinlemesine veri analitiği yapabilmesi teşvik ediliyor.

• 3. Bilgi Güvenliği ve Siber Risklerin Denetimi: Uzaktan denetimler sırasında paylaşılan dokümanların güvenliği, KVKK/GDPR uyumluluğu ve denetim verilerinin siber saldırılara karşı korunması denetim programı yönetiminin zorunlu bir parçası oldu.

• 4. Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) Odaklı Denetim Bakışı: Denetimlerin planlanmasında, kuruluşun sadece operasyonel riskleri değil; iklim değişikliği, sürdürülebilirlik ve kurumsal sosyal sorumluluk (Sedex/EcoVadis benzeri dinamikler) bağlamındaki riskleri de dikkate alınmak zorunda.

• 5. Denetçi Yetkinliklerinde “Dijital Okuryazarlık”: Bir iç denetçinin sadece standart maddelerini bilmesi artık yetmiyor. ISO 19011:2026, denetçilerin dijital araçları etkin kullanabilme ve siber güvenlik farkındalığına sahip olma yetkinliklerini zorunlu kılıyor.

Kuruluşlar ve İç Denetçiler Ne Yapmalı?

ISO 19011:2026 bir yönetim standardı olmadığı için “belge iptali” gibi bir geçiş süresi (transition period) baskısı yaratmaz. Ancak, ISO 9001 veya ISO 14001 gibi denetimlerde dış denetçiler (belgelendirme kuruluşları), firmanın iç tetkik sistemini sorgularken ISO 19011’in güncel kılavuz ilkelerini baz alırlar.

Bu nedenle işletmelerin şu adımları atması kritik önem taşır:

1. İç Tetkik Prosedürlerinin Güncellenmesi: Şirket içi denetim prosedürlerinizi uzaktan denetim teknolojilerini ve yeni risk yaklaşımlarını kapsayacak şekilde revize edin.

2. İç Denetçi Kadrosunun Güncellenmesi: Mevcut iç denetçilerinizin yeni versiyona uyum sağlayabilmesi için ISO 19011:2026 İç Tetkikçi Geçiş Eğitimi almasını sağlayın.

3. Denetim Programı Risklerinin Yeniden Ele Alınması: Yıllık denetim planı hazırlarken, dijital altyapı yetersizlikleri veya veri sızıntısı gibi denetim programını sekteye uğratabilecek riskleri analiz edin.